هنر رسانه | در حالی که هر سال دهها فیلم مستند در ایران تولید میشود و بسیاری از آنها در جشنوارههای داخلی و خارجی مورد تحسین قرار میگیرند، سهم این آثار از اکران عمومی و مخاطبان همچنان ناچیز است؛ موضوعی که بسیاری از مستندسازان از آن به عنوان «بحران دیده نشدن» یاد میکنند.
کارشناسان حوزه سینما معتقدند مشکل اصلی مستندهای ایرانی، کیفیت تولید نیست، بلکه نبود چرخه مناسب اکران، تبلیغات محدود و کمبود پلتفرمهای تخصصی برای نمایش این آثار است. به گفته آنان، بسیاری از مستندها پس از حضور در جشنوارهها، عملاً فرصت ارتباط با مخاطب عمومی را از دست میدهند.
در سالهای اخیر، با گسترش شبکههای نمایش آنلاین، انتظار میرفت مستندها بیش از گذشته دیده شوند، اما آمار بازدید این آثار همچنان فاصله قابل توجهی با فیلمهای داستانی و سریالها دارد. این مسئله باعث شده بسیاری از تهیهکنندگان تمایل کمتری به سرمایهگذاری در تولید مستند داشته باشند.
برخی از فعالان این حوزه معتقدند سلیقه مخاطبان نیز تغییر کرده و رقابت با حجم گسترده محتوای سرگرمکننده در فضای مجازی، فرصت دیده شدن آثار مستند را کاهش داده است. از سوی دیگر، نبود تبلیغات مؤثر و زمانبندی مناسب اکران، این چالش را دوچندان کرده است.
با این حال، بسیاری از سینماگران تأکید میکنند که مستندها نقش مهمی در ثبت تاریخ، روایت واقعیتهای اجتماعی و افزایش آگاهی عمومی دارند و نباید تنها با معیار فروش یا تعداد مخاطب سنجیده شوند.
اکنون این پرسش مطرح است که آیا سینمای مستند ایران نیازمند بازنگری در شیوه توزیع و نمایش است، یا باید انتظار داشت مخاطبان با تغییر ذائقه فرهنگی، بار دیگر به این گونه سینمایی روی خوش نشان دهند؟
آنچه مسلم است، آینده سینمای مستند بیش از هر زمان دیگری به ایجاد مسیرهای تازه برای ارتباط با مخاطب وابسته است؛ مسیری که میتواند سرنوشت این گونه تأثیرگذار را در سالهای آینده تغییر دهد.
