اکبر عبدی درگذشت؛ آیا سینمای ایران از نسل طلایی خود عبور کرده است؟
وقتی رفتن یک ستاره، زنگ خطر فراموشی یک نسل را به صدا درمیآورد
هنر رسانه – خبر درگذشت اکبر عبدی، یکی از محبوبترین و تأثیرگذارترین بازیگران چهار دهه اخیر سینمای ایران، تنها پایان زندگی یک هنرمند نیست؛ بلکه شاید آغاز یک پرسش بزرگتر باشد؛ آیا سینمای ایران در حال خداحافظی با نسل طلایی بازیگران خود است؟ خبر درگذشت این بازیگر باسابقه روز جمعه منتشر و از سوی منابع رسمی و همکارانش تأیید شد.
اکبر عبدی تنها یک بازیگر کمدی نبود؛ او بازیگری بود که از «اجارهنشینها» و «مادر» تا «آدمبرفی» و «خوابم میآد»، ثابت کرد میتواند هر نقشی را باورپذیر کند. بسیاری از منتقدان، او را یکی از معدود بازیگرانی میدانستند که توانایی عبور از مرز کمدی و درام را به شکلی کمنظیر داشت.
اما حالا سؤال اصلی اینجاست؛ بعد از رفتن اکبر عبدی، چه کسانی از نسل طلایی باقی ماندهاند؟
پایان یک نسل یا آغاز یک خلأ؟
در دو دهه اخیر، سینمای ایران یکی پس از دیگری با بزرگان خود خداحافظی کرده است؛ عزتالله انتظامی، جمشید مشایخی، محمدعلی کشاورز، امین تارخ، فردوس کاویانی، آتیلا پسیانی و حالا اکبر عبدی.
هرکدام از این نامها، بخشی از حافظه تصویری مردم ایران بودند؛ بازیگرانی که نه با تبلیغات فضای مجازی، بلکه با دهها نقش ماندگار به جایگاه امروز رسیدند.
حالا این پرسش مطرح میشود که آیا سینمای ایران توانسته جایگزینی برای این نسل تربیت کند؟
ستارهسازی متوقف شده است؟
بسیاری از کارشناسان معتقدند سینمای ایران سالهاست دیگر «ستاره» نمیسازد؛ بلکه بیشتر به تولید چهرههای مقطعی وابسته شده است.
تفاوت نسل اکبر عبدی با بسیاری از بازیگران امروز تنها در سابقه نیست؛ آن نسل با تئاتر، آموزش حرفهای، تجربههای متنوع و کارگردانان بزرگ رشد کرد. امروز اما سرعت تولید محتوا، شبکههای اجتماعی و نگاه اقتصادی، فرصت شکلگیری بازیگران ماندگار را کمتر کرده است.
چرا بزرگان فقط بعد از رفتن دیده میشوند؟
در ساعات گذشته، فضای مجازی پر از پیامهای تسلیت، عکسهای قدیمی و جملههایی مانند «اسطوره تکرارنشدنی» و «مرد هزارچهره سینمای ایران» شده است.
اما سؤال افکار عمومی این است؛ چرا این حجم از احترام، اغلب بعد از درگذشت هنرمندان دیده میشود؟
چند پروژه مهم در سالهای اخیر متناسب با توانایی اکبر عبدی برای او نوشته شد؟ چند تهیهکننده حاضر شدند روی تجربه و اعتبار نسل پیشکسوت سرمایهگذاری کنند؟
اگر پاسخ این پرسشها روشن بود، شاید امروز این همه حسرت وجود نداشت.
آیا سینمای ایران حافظه خود را از دست داده است؟
شاید بزرگترین بحران امروز سینمای ایران، از دست دادن حافظه تاریخی باشد.
وقتی تجربه، مهارت و اعتبار پیشکسوتان کمتر در تولیدات جدید به کار گرفته میشود، فاصله میان نسلها بیشتر میشود و انتقال تجربه نیز کمرنگ خواهد شد.
سینمایی که نتواند از سرمایههای انسانی خود تا آخرین سالهای فعالیتشان استفاده کند، دیر یا زود با کمبود چهرههای ماندگار روبهرو خواهد شد.
حالا نوبت تصمیم است
درگذشت اکبر عبدی تنها یک خبر تلخ نیست؛ هشداری برای مدیران فرهنگی، تهیهکنندگان، کارگردانان و حتی مخاطبان است.
اگر قرار باشد هر بار پس از رفتن یک هنرمند، از «جای خالی او» سخن بگوییم، شاید چند سال دیگر این سؤال جدیتر از همیشه مطرح شود:
آیا سینمای ایران از نسل طلایی خود عبور کرده، بدون آنکه نسل طلایی دیگری بسازد؟
