اجازه دهید از زاویهای کمتر دیدهشده نیز به موضوع نگاه کنیم؛ زاویهای که اغلب در بحثهای مربوط به هوش مصنوعی مغفول میماند و شاید حتی در سایهی جنجالهای سطحی پیرامون آن گم شود.
هوش مصنوعی، برخلاف بسیاری از فناوریهایی که با شیب ملایم رشد میکنند، بر پایه یادگیری ماشین و یادگیری عمیق، با سرعتی خیرهکننده در حال پیشرفت است. دیگر با یک موتور جستجوی ساده مانند گوگل طرف نیستیم که صرفاً با رعایت اصول سئو، بتوان آن را تحت تأثیر قرار داد. ما با «موجودی در حال یادگیری» سروکار داریم؛ موجودی که مانند یک کودک، دائماً در حال آموختن، آزمودن، تحلیل کردن و ارتقای خود است — اما با این تفاوت که نه از تجارب شخصی محدود، بلکه از دادههای میلیاردها انسان بهره میبرد.
اگر بپذیریم که خلاقیت، امری آموختنی و اکتسابیست، پس باید بپذیریم که هوش مصنوعی نیز میتواند خلاق شود — و در حال خلاق شدن است.
اکنون هم در بسیاری از حوزهها، از نامگذاری برند گرفته تا تعیین استراتژیهای بازاریابی، انسانها تصمیمگیری را به هوش مصنوعی واگذار کردهاند. و نتیجه؟ بسیاری از این سیستمها نهتنها خروجیهای قابل قبول، بلکه گاه بسیار الهامبخش و متفاوتی ارائه دادهاند. بیتردید، اگر این روند ادامه یابد، تنها معدود انسانهایی که به قدرت عقل، تخیل و دانش خود باور دارند و از هوش مصنوعی بهعنوان یک ابزار مکمل استفاده میکنند، میتوانند در میدان رقابت باقی بمانند.
اما بیایید کمی از فضای فانتزی و سرگرمکننده پیرامون هوش مصنوعی فاصله بگیریم و به هنر بپردازیم.
بسیاری از تابلوهای نقاشی یا آثار هنری که امروز میلیونها دلار ارزشگذاری شدهاند، در زمان خلق خود اینچنین ارزشمند نبودهاند. آنچه به آنها اعتبار بخشیده، مرور زمان، منحصر بهفرد بودن، و زمینهی تاریخی و فرهنگی آنها بوده است. پس قضاوت درباره آثار هنری خلقشده توسط هوش مصنوعی بر اساس معیارهای امروزی، ممکن است نوعی قیاس معالفارق باشد.
با وجود محدودیتهای فعلی، هماکنون نیز AI Artistهایی هستند که آثار بینظیری خلق میکنند و بدون جنجال، آنها را در بازارهایی چون NFT با مبالغی بالا — و گاهی شگفتانگیز — به فروش میرسانند. حتی در داخل کشور نیز نمونههایی از این افراد وجود دارند که بهصورت جدی در این فضا فعالیت میکنند.
اگر هر اثر را در شرایط خاص مکانی و زمانی خودش در نظر بگیریم، و اگر بدانیم که ماشینها نهفقط محاسبه، بلکه تخیل، شهود و خلق زیبایی را نیز فرامیگیرند، آنگاه درمییابیم که هوش مصنوعی در عرصه هنر نیز دارد به سرزمینهایی ناشناخته و شگفتانگیز قدم میگذارد.
و البته، کمی هم ترسناک است… 😉
